دانش آموخته تكنولوژی جراحی

دانش آموخته تكنولوژی جراحی

كلیه ها و مجرای ادراری

 


بدنمان چند نوع ماده زائد همچون عرق ، گاز دی اكسید كربن ، مدفوع و ادرار تولید می كند. این مواد زائد به طرق مختلفی از بدن دفع می شوند. عرق از راه روزنه های پوست، بخار آب و دی اكسید كربن (بازدم) از راه شش ها خارج می شوند و مواد هضم نشده غذا به شكل مدفوع در روده ها درآمده و بصورت ماده زائد جامد با اجابت مزاج از بدن دفع می گردد. 


ادرار كه بوسیله كلیه ها تولید می شود حاوی مواد زائد حاصل از متابولیسم بدن – نمك ، سموم و آب می باشد كه به خون ریخته می شود . كلیه ها و مجرای ادراری ( كه شامل پیشابراه ، مثانه ، حالب و كلیه ها می شود) این مواد زائد را از خون تصفیه و حذف می كنند.



كلیه ها و مجرای ادراری علاوه بر دفع مواد زائد، كارهای بسیار مهم بدن را نیز تنظیم می كنند. برای مثال، كلیه ها تعادل آب بدن را كنترل و حفظ می كنند و اطمینان می دهند بافتها برای عملكرد درست و سالم ماندن، آب كافی دریافت می كند. وقتی از شما درخواست می شود نمونه ادراری به پزشك بدهید ، نتایج سلامت عملكرد كلیه‌هایتان را مشخص خواهد كرد. برای مثال، خون، پروتئین، یا گلبولهای سفید خون در ادرار نشان دهنده آسیب، عفونت یا التهاب كلیه ها می باشد و گلوكز ادرار نیز نمایانگر دیابت می باشد.

كلیه ها و مجرای ادراری چه كاری انجام می دهد؟

اگرچه كلیه‌ها با همكاری یكدیگر اعمال حیاتی بسیاری را انجام می دهند اما انسان می تواند تنها با یك كلیه هم طبیعی و سالم زندگی كند. در حقیقت ، بعضی افراد با تنها یك كلیه به دنیا می آیند. اگر یك كلیه برداشته شود ، كلیه دیگر برای به عهده گرفتن نقش تصفیه خون طی چند ماه بزرگ می شود.

در هر دقیقه حدود 1 لیتر خون از كلیه ها می گذرد و كلیه ها تمام خون بدن را حدوداً هر 50 دقیقه تصفیه می كنند.

كلیه ها علاوه بر تصفیه خون، تولید ادرار و تامین آب كافی بافتهای بدن ، فشار خون و مقدار نمكهای حیاتی در خون را نیز تنظیم می كنند. همچنین كلیه‌ها هورمونی به نام اریتروپوتین ترشح می كند كه تولید گلبول قرمز خون بدن را تحریك و كنترل می كند ( گلبول قرمز خون اكسیژن را به سراسر بدن می رساند) . علاوه بر آن ، تعادل اسید – باز خون و مایعات بدن را كه برای عملكرد درست بدن لازمند، تنظیم می كند.

محل كلیه ها و مجرای ادراری كجاست و چگونه كار می كند ؟

كلیه ها دقیقاً زیر قفسه سینه و در دو طرف ستون مهره‌ها قرار دارد. كلیه راست زیر كبد قرار دارد لذا كمی كوچكتر از كلیه چپ است. كلیه هر جوانی حدود 13 سانتی متر طول و 8 سانتی متر عرض و 3 سانتی متر قطر دارد . هریك از كلیه ها دارای لایه ای خارجی بنام كورتكس می باشد كه حاوی واحدهای تصفیه كننده است. بخش مركزی كلیه، دارای 10 تا 15 ساختمان هرمی شكل می باشد. این هرمها ادرار را به داخل لوله های فنجان مانندی به نام كالیكس می كشانند. لایه ای از چربی كلیه ها را فراگرفته اند تا آنها را پوشانده و ثابت نگهداشتن آنها كمك كند.

نحوه تصفیه خون بوسیله كلیه ها بدین ترتیب است : خون از طریق سرخرگ كلیوی، وارد كلیه می شود. زمانی كه وارد كورتكس می شود سرخرگ منشعب می شود تا نفرون را احاطه كند – یك میلیون واحد تصفیه كننده ظریف در هر كلیه است كه مواد مضر را از خون دفع می كند.

هر نفرون حاوی صافی ای است بنام گلومرول كه از شبكه ارتباطی عروق خونی ریزی بنام مویرگ تشكیل می گردد. مایع تصفیه شده خون توسط گلومرول بعداً به واحد لوله ای شكل كوچكی بنام توبول حركت می كند كه مقدار نمك ، آب و مواد زائد را تنظیم می كند و بصورت ادرار دفع می شود.

خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ كلیوی از كلیه خارج شده و به قلب بر می گردد.

ادرار محلول متراكمی از ماده زائد حاوی آب ، اوره ( ماده زائدی كه از تجزیه پروتئین ها تولید می شود) نمك ، اسید آمینه ، محصولات فرعی صفرای كبد ، آمونیاك و هر ماده ای كه نمی تواند دوباره جذب خون شود، می باشد.

لگنچه كلیوی نزدیك ناف قرار گرفته ادرار جریان یافته از كالیكس را جمع آوری می كند. ادرار از لگنچه كلیوی از طریق حالبها به خارج از كلیه ها كرده تا در مثانه ذخیره گردد.

مثانه وقتی پر می شود منبسط می گردد و حدود نیم لیتر (2 فنجان) ادرار می تواند نگهدارد (جوان معمولی حدود 5/1 لیتر یا 6 فنجان ادرار هر روز دفع می كند). تولید ادرار بسیار زیاد یا ناكافی شاخص بیماری است.

وقتی مثانه پر است، پایانه های عصبی داخل دیواره مثانه به مغز پیام می‌فرستد. وقتی فردی حاضر به دفع ادرار است دیواره های مثانه منقبض می گردد و اسفنكتر استراحت می‌كند ( اسفنگترعضله حلقوی شكلی كه از خروج ادرار از مثانه به مجرای پیشاب محافظت می كند). ادرار از مثانه و از طریق پیشابراه واحد لوله ای شكل دیگر از بدن دفع می‌شود. پیشابراه مردان تا نوك آلت تناسلی منتهی می شود. پیشابراه زنان تنها تا بالای سوراخ واژن ادامه دارد.

مواردی كه مشكلاتی را كه می توانند برای كلیه ها و مجرای ادراری ایجاد كنند.

مجرای ادراری كامل مانند سایر سیستم های دیگر بدن در معرض بیماریها و اختلالاتی می باشد. شایعترین آنها در كودكان عبارتند از :

· مشكلات مادرزادی مجرای ادراری – وقتی جنینی در رحم رشد می كند هر بخش از مجرای ادراری می تواند تا به شكل غیر طبیعی یا در جای غیر عادی رشد كند. یكی از اختلالات مادرزادی شایعتر خروج دو حالب از كلیه به جای یك حالب می‌باشد. از هر 125 نوزاد یكی این نقص را دارد و می تواند كلیه ها را دچار مشكل و عفونتهای مكرر كند.

مشكل مادرزادی دیگر عبارت است از كلیه نعل اسبی. وقتی دو كلیه در انتهایی فوقانی به هم متصل شده و نمایی شبیه به نعل اسب ایجاد می‌كنند. كلیه نعل اسبی معمولاً به درستی عمل می كند اما مستعد ابتلا به مشكلاتی در آینده می باشد. این حالت از هر 500 نوزاد در یكی پیدا می شود.

گلومرولونفریت( التهاب گلومرولها) بخش هایی از واحدهای تصفیه كننده (نفرون ها) كلیه هستند كه حاوی شبكه ارتباطی مویرگها (عروقی خونی ریز) می شود. شایعترین مشكل این وضعیت گلومرولونفریت می باشد كه معمولاً در خردسالان رخ می دهد. اغلب بدنبال مورد درمان نشده عفونت گلو پیش می آید. بیش از 95 درصد از كودكان دارای این نوع نفریت كاملاً بهبود می یابند اما كمی از آنان دچار آسیب كلیوی دائمی می شوند كه نهایتاً نیاز به دیالیز یا پیوند كلیه پیدا می كنند.

فشار خون بالا زمانی ایجاد می شود كه كلیه ها بر اثر بیماری مختل شوند. كلیه ها با تنظیم مقدار نمك بدن و تولید رنین و همراه مواد دیگر فشار خون را كنترل می كنند و انقباض سلولهای عضله ای دیواره های عروق خونی را تحت كنترل دارند.

از كار افتادن كلیه می تواند مزمن یا حاد (ناگهانی) باشد . در هر یك از این كارافتادگی‌ها ، كلیه ها تصفیه موثر خون را آهسته انجام داده یا به كلی عملكرد خود را از دست می‌دهند كه در نتیجه آن مواد زائد و سمی در خون تجمع می‌یابد.

از كار افتادن حاد كلیه بدلیل عفونت باكتریایی ، جراحت ، شوك، حمله قلبی ، مسمومیت یا مصرف زیاده از حد دارو ایجاد می شود. درمان شامل بر طرف نمودن مشكلی است كه منجر به از كارافتادگی آن شده و گاهی نیاز به جراحی یا دیالیز می باشد. دیالیز یعنی استفاده از دستگاه یا وسیله مصنوعی دیگر برای دفع نمكهای اضافی ، آب و مواد دیگر بدن در مواقعی كه كلیه ها قادر به انجام چنین كاری نیستند.

از كارافتادگی مزمن كلیه عبارت است از بدتر شدن عمل كلیه در طول زمان در كودكان در نتیجه از كارافتادگی حاد كلیه رخ می دهد كه بهبودی نمی یابد، نواقص مادرزادی كلیه، بیماریهای مزمن كلیه، عفونتهای مكرر كلیه یا فشار خون بالا و شدیداً مزمن. اگر زود تشخیص داده شود ، می تواند درمان گردد اما معمولاً برگشت پذیر نیست. معمولاً كودك در آینده به پیوند كلیه نیاز پیدا خواهد كرد.

سنگهای كلیه از تشكیل نمك و مواد معدنی متبلور مانند كلسیم در مجرای ادراری ایجاد می شوند. سنگها می توانند پس از عفونت ایجاد گردند. اگر سنگهای كلیه به اندازه‌ای بزرگ باشند كه كلیه ها را مسدود كند می تواند باعث درد شكمی شدیدی شود. اما معمولاً سنگها از طریق مجرای ادراری خودبخود دفع می شوند. در بعضی موارد ، لازم است با عمل جراحی برداشته شوند.

نفریت التهاب كلیه است . بر اثر عفونت یا بیماری خود ایمنی ایجاد می شود. نفریت بطور كلی بوسیله مقدار بالای پروتئین و خون در ادرار مشخص می شود. نفروزیس نوعی بیماری كلیوی مرتبط با گروهی علائم و نابرابریهای شیمیایی است( تركیبی از مایعات اضافی داخل بافتهای بدن ، مقدار كم پروتئین خون ، آب و نمك و مقدار زیادی چربی در خون . نفروزیس ممكن است از بیماری كلیوی خاص یا واكنش به دارو ایجاد شود. بعضی اشكال آن ارثی اند. شایعترین آنها در كودكان سنین 18 ماهه تا 4 ساله رخ می دهد و بیشتر در پسران شایع است.

عفونت مجرای ادراری عفونت بخشی از یا كل مجرای ادراری است كه معمولاً عامل آن باكتریها هستند. این عفونت بیشتر بوسیله باكتریهای روده ای چون ای كلی ایجاد می شود كه بطور طبیعی در مقعد وجود دارد. این باكتریها باعث عفونتهایی در هر جایی از مجرای ادراری و از جمله كلیه‌ها می شوند. بیشتر آنها در مجرای ادراری تحتانی مخصوصاً در مثانه و پیشابراه ایجاد می شوند. طی یك سالگی به نسبت مساوی در پسران و دختران وجود دارد. در هر حال، پسران ختنه نشده 10 بار بیشتر از پسران ختنه شده در معرض ابتلا به آن پیش از یك سالگی می باشند. دختران مدرسه ای 3 برابر پسران دچار آن می گردند ، چون دختران دارای پیشابراه كوتاهتری نسبت به پسران هستند. رفلاكس مثانه ای – پیشابراهی وضعیتی كه ادرار بطور غیر عادی از مثانه به پیشابراه بر می گردد. حتی گاهی به كلیه ها می رسد كه عفونت و آسیب می تواند پس از مدتی ایجاد گردد. در یك درصد كودكان رخ می دهد و در خانواده می چرخد. اغلب پس از ابتلای اولیه مجرای ادراری نوزاد یا كودك تشخیص داده می شود. اكثر كودكان دچار اشكال ملایم آن می شوند اما اگر شدید و بدون درمان باشد می تواند منجر به آسیب شدید و دائمی كلیه و بعدها از كارافتادگی آن شود.

تومور ویلمز شایعترین سرطان كلیه در كودكان است . بیشتر بین 3و5 سالگی تشخیص داده شده و پسران و دختران به نسبت مساوی بدان مبتلا می شوند.


  • نظرات() 
  • نوع مطلب :اورولوژی ،



  • http://www.up.lianportal.com/images/04734904814806328121.gif

    دانش آموخته تكنولوژی جراحی

    یاربخت تکنولوژیست


    آخرین پست ها


    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :

    اَبر برچسبها




    شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic