عفونت بیمارستانی به عفونت هایی گفته می شود که به صورت محدود یا منتشر و در اثر واکنش های بیماری زا مرتبط با خود عامل عفونی یا سموم آن در بیمارستان ایجاد می شود به شرطی که حداقل 48 تا 72 ساعت بعد از پذیرش بیمار در بیمارستان ایجاد شود ,در زمان پذیرش ,فرد نباید علائم آشکار عفونت مربوطه را داشته باشد و بیماری در دوره نهفتگی خودنباشد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  معیارهای مرتبط با تعریف عفونت اختصاصی با لحاظ نمودن کد خاص جهت تعریف عفونت بیمارستانی وجود دارد که در بیمارستانها موجود است .ک

طبق تعریف نظام کشوری مراقبت عفونت های بیمارستانی در ایران (NNIS) چهار نوع از عفونت های بیمارستانی بایستی گزارش داده شود که شامل :

- عفونت ادراری
– عفونت محل جراحی
– پنومونی
– عفونت خونی می باشند.


جزوات کامل این دستورالعمل در بخش های بیمارستان موجود می باشد .

اقدامات لازم در مورد پیشگیری ثانویه از بروز HIV

در كاركنان بهداشتی درمانی

الف ) آسیبهای پر خطر از نظر HIV

1. آسیب با سوزن كلفت و توخالی

2. آسیب های عمیق

3. آسیب با وسایل دارای خون واضح

4. آسیب با سوزن هایی كه از داخل رگ بیمار خارج شده اند .

5. فرد منشاء در مراحل اولیه HIV یا در مراحل پیشرفته بیماری و ایدز باشد .

ب ) آسیبهای كم خطر از نظر HIV

1. آسیب با سوزن نازك و توپر مثل سوزن بخیه

2. تماسهای سطحی و زیر پوستی

3. تماس با مایعات غیر خونی بدن

4. تماس سطح وسیعی از پوست سالم با

خون یا مایعات خونی – یا تماس سطح كوچكی از پوست سالم به مدت بیش از چند دقیقه

ج ) آسیب های بی خطر

1. تماس با مایعات غیرخونی و بالقوه غیر عفونی مثل : ادرار و اشك

2. تماس سطح كوچكی از پوست سالم یا تماس كوتاه مدت

3. اقدامات اولیه پس از تماس :

1. شستشوی محل آسیب دیده با آب و صابون به مدت حداقل  5-3 دقیقه ( نیازی به كاربرد مواد ضدعفونی كننده مثل الكل یا بتادین نیست(

2.  شستشوی مخاط چشم یا دهان با آب فراوان .

3. ارزیابی خطر انتقال HIV در اسرع وقت و ترجیحاً در 24 ساعت اول

• در این مورد باید به خونی بودن و میزان آن و راه تماس آن دقت شود .

• در مورد تماسهای مخاطی نیز باید به نوع ماده و خونی بودن آن و مدت زمان تماس دقت شود .

• در تماسهای سطحی پوست باید به وضعیت پوست از جهت وجود خراش یا درماتیت دقت شود .

4. ارزیابی وضعیت فرد منشاء تماس :

الف ـ باید از نظر HIV ارزیابی شود

ب ـ در صورتیكه HIV  مثبت باشد باید مرحله بیماری و تعداد TCell CD4 و بار ویروسی و سابقه درمان مشخص شود .

ج ـ علائم بالینی و نتایج آزمایشات و سابقه بیماریها و رفتارهای پر خطر در برآورد احتمال آلوده كنندگی فرد منشاء تماس مفید است .

د ـ در صورت وجود احتمال خطر باید در اسرع وقت نمونه خون جهت تست HIV فرستاده شود .

ه ـ در صورت منفی بودن تست ELIZA – HIV در فرد منشاء تماس نیازی به پیگیری و شروع درمان پیشگیری فرد آسیب دیده نمی باشد .

ح ـ در صورتیكه احتمال عفونت HIV در فرد منشاء تماس زیاد باشد شروع درمان پیشگیری 2 دارویی تا زمانیكه نتایج آزمایشات مشخص شود توصیه می شود .

خ ـ در صورتیكه فرد منشاء تماس نا مشخص باشد نیازی به درمان پیشگیری نیست مگر اینكه احتمال آلودگی به HIV بالا باشد .

ذ ـ انجام آزمایش بر روی سوزن یا وسایل تیز آلوده خطرناك بوده و حساسیت كمی دارد و توصیه نمی شود .

• دستوالعمل کمک های اولیه فوری پس از تماس و نیدلینگ شدن در کارکنان بهداشتی و درمانی

الف) شستشوی زخم با صابون و آب ولرم

• کمک به جلو گیری خونروی در محل اولیه زخم (موضع تماس )

• خود داری از مالش موضعی چشم

• شستشوی چشم ها و غشا مخاطی با مقادیر زیاد آب در صورت آلودگی

ب) گزارش فوری سانحه به سوپر وایزر بالینی

ج)گرفتن تاریخچه کامل از بیمار و مشخص کردن بیمار پر خطر

ه)گزارش فوری به سوپر وایزر بالینی و کنتر ل عفونت

و)در صورتی که منبع شناخته شده HIV/HBVباشد ,5-10میلی لیتر خون از فرد مورد تماس گرفته و به منظور پیگیری آتی ذخیره شود

ز)در صورتی که آلودگی منبع تماس با عفونت هپاتیت B/C—HIVنامشخص باشد ,5-10میلی لیتر خون از منبع تماس جهت بررسی هپاتیت B/C-HIVاخذ و مورد آزمایش قرار گیرد .

شستن دست ها (کتاب مرجع استاندارد های خدمات پرستاری)

هدف: جلو گیری از انتقال بیماری از پرسنل به بیمار و از بیمار به بیمار دیگر

عامل انجام کار :کلیه کارکنان بهداشتی و در مانی

1. انگشتر –ساعت –ناخن مصنوعی –زیور آلات را از دست خارج کنید

2. ناخن ها باید کوتاه تر از5/سانتی متر باشد .

3. طبق قوانین بین المللی  کار با ناخن های بلند و مصنو عی و یا وجود لاک در بخش های ویژه و اتاق عمل و نوزادان هنگام تماس مستقیم با بیمار ممنوع است.

4. ابتدا دست ها را از آرنج خیس کرده –سپس با صابون به خوبی مالش دهید (هرگز از صابون جامد استفاده نشود زیرا باعث ایجاد آلودگی متقابل می گردد.

5. دست ها را طوری نگه دارید که آب قسمت آلوده به قسمت تمیز جریان پیدا نکند

6. حدود 10 ثانیه دست های خود را با محلول مالش دهنده دست مالش دهید.

7. به علت اینکه میکرو ارگانیسم ها در زیر ناخن و اطراف انگشت ها متمرکز هستند باید به این نواحی توجه خاص شود.

8. از پاشیده شدن آب روی خود یا کف زمین اجتناب کنید زیرا رشد میکرو ارگانیسم ها روی سطوح مرطوب سریع تر می باشد.

9. از لمس و تماس با سینک دستشویی اجتناب کنید.زیرا به شدت آلوده می باشد.

10. پس از شستن کامل دست ها –آن را به خوبی با دستمال کاغذی خشک کنید.

11. در صورتی که شیر دست شویی مجهز به کنترل بازویی یا پایی نمی باشد  جهت بستن شیر آب از دستمال کاغذی خشک استفاده کنید که باعث انتقال دو باره آلودگی نشود

مهمترین عامل انتقال عفونت های بیمارستانی دست های آلوده می باشد

دستورالعمل دفع زباله ها

زباله ها شامل :زباله های عفونی ,زباله های غیر عفونی ,زباله های تیز و برنده
زباله های عفونی شامل :پانسمان ,پد های خونی ,ست سرم ,سرنگ ها ,باتل های سرم ,همو وک , باتل چست تیوپ ,دستکش های خونی وهر آنچه با ترشحات و خون بیمار آلوده شده است . بایستی در سطل های زرد رنگ با کیسه زباله زرد رنگ ریخته شود .

زباله های عفونی نوک تیز شامل :سر سوزن ها ,تیغ بیستوری ,و سایر وسایل برنده آلوده بایستی در شارپ سیف مخصوص ریخته شود (سرنگ ها همراه نیدل در سطل ها ریخته شود )پس از پر شدن 3/2آن درب سطل بسته و جمع آوری گردد.

زباله های معمولی شامل :سایر زباله ها که در سطل های سفید با پلاستیک سفید جمع آوری می شود .شما موظفید جهت حفظ سلامت خود ,خانواده ,جامعه ,و کارکنانی که با زباله سرو کار دارند در راستای تفکیک زباله ها نهایت دقت را بعمل آورید.

دو روش برای کنترل عفونتهای بیمارستانی و جدا سازی بیماران شامل:

روشهای استاندارد   standard precaution

روش های مبتنی بر شیوه  سرایت شامل زیر گروه های زیر:

1. روش های مبتنی بر سرایت هوایی

2. روش های مبتنی بر سرایت از طریق قطرات معلق در هوا

3. روش های مبتنی بر سرایت از طریق تماس

روشهای استاندارد

1. روشهای استاندارد برای کاهش خطر سرایت پاتوژنهای مسری از راه خون –ترشحات و مواد دفعی بدن به کار رفته و برای تمامی بیماران با هر تشخیصی باید رعایت شود .

2. روش های استاندارد  را در تماس با موارد زیر به کار می بریم :

خون تمامی مایعات و ترشحات و مواد دفعی بدن بجز عرق –خواه دارای خون قابل رویت با چشمان مسلح باشند یا نباشند.

- پوست آسیب دیده

- غشاهای مخاطی

3. روشهای استاندارد به منظور کاهش خطر سرایت میکرو ارگانیسم ها از منابع شناخته یا ناشناخته  عفونت در بیمارستان ها طراحی شده اند.

روشهای مبتنی بر سرایت هوایی

این روش به منظور کاهش خطر سرایت عوامل عفونی از طریق هوا استفاده می شوند .سرایت عوامل عفونی به این شیوه ”از طریق ذرات کوچکی (5میکرونی یا کوچکتر )که به دنبال تبخیر قطرات آب موجود در آنها ”به مدت طولانی در هوا یا ذرات غبار حاوی عوامل عفونی صورت می پذیرد .

میکرو ارگانیسم ها که به این شیوه سرایت می یابند ”می توانند از طریق جریان هوا ”به شکل گسترده ای انتشار یافته و توسط میزبان حساسی که در همان اتاق و یا دورتر از بیمار قرار دارد ”استنشاق گردند (این فاصله ”به عوامل محیطی وابسته است )از این رو اگر تهویه هوا به شکل مناسبی انجام گیرد ”راه مناسبی برای پیشگیری از سرایت عفونت به این طریق ”خواهد بود .

این روش برای بیمارانی اجرا می شود که دارای عفونت با اهمیتی به لحا ظ همه گیری شناسی هستند که از طریق سرایت هوایی گسترش می یابد.

روشهای مبتنی از طریق قطرات معلق در هوا

• این روش به منظور کاهش خطر سرایت عوامل عفونی از طریق قطرات معلق در هوا استفاده می شود .سرایت به این شیوه از طریق تماس قطرات بزرگتر از پنچ میکرون منتشره از سوی فرد ناقل یا مبتلا به عفونت که حاوی میکرو ارگانیسم است با ملتحمه و غشاهای مخاطی بینی و دهان میزبان مستعد ”صورت می گیرد .

این قطرات در اثر سرفه –عطسه– صحبت کردن یا طی اقدامات در مانی مثل ساکشن کردن یا برو نکو سکپی منتشر می شوند .برای سرایت از طریق قطره ”فاصله بین منبع عفونت و فرد مستعد بایستی کم باشد (حداکثر 90سانتی متر)چون قطرات درشت نمی توانند در هوا معلق بمانند و حد اکثر تا فاصله 90سانتی منتقل می شوند.

از سوی دیگر ”چون این قطرات در هوا معلق نیستند ”سیستم های تهویه ”برای پیشگیری از سرایت این عفونتها مو ثر نیست .روش های مبتنی بر سرایت از طریق قطرات معلق در هوا ”برای بیمارانی اعمال می شود که با عوامل ویژه ای که به این طریق قابل سرایت هستند ”عفونی شده اند.

روش های مبتنی بر سرایت تماسی

این روش ها برای کاهش خطر سرایت عوامل عفونی مهم به لحاظ همه گیری شناسی از طریق سرایت تماسی مستقیم و غیر مستقیم مطرح می شود.

• روش مبتنی بر سرایت از طریق تماس مستقیم عبارت است از تماس پوست فرد کولو نیزه یا مبتلا به عفونت با نوعی ارگانیسم باپوست میزبان حساس به آن ارگانیسم و سرایت فیزیکی میکرو ارگانیسم ها .چنین حالتی حین جابجایی بیمار توسط کارکنان –حمام دادن بیمار یا سایر مراقبتهای از بیمار که نیاز به تماس فیزیکی با بیمار دارد ”پدید می آید .

سرایت از طریق تمایس مستقیم ”می تواند بین دو بیمار نیز روی دهد (بطور مثال از طریق تماس دستها )که در این حالت یک بیمار به عنوان منبع میکرو ارگانیسم و دیگری به عنوان میزبان حساس عمل می کند.

• سرایت تماسی غیر مستقیم ”شامل تماس میزبان حساس با میزبان حد واسط آلوده است که غالبا یک جسم غیر زنده در محیط بیمارستان می باشد .روش های مورد استفاده در این مورد ”برای بیمارانی در نظر گرفته می شود که عامل ابتلای آنها به عفونت یا کو لو نیزه شدنشان به ارگانیسم های است که به لحاظ همه گیری شناسی مهم بوده و دارای قابلیت سرایت مستقیم یا غیر مستقیم هستند.

خلاصه ای از انواع احتیا طها و بیمارانی که به آنها نیاز دارند

a) احتیاط های استاندارد

احتیاط های استاندارد را برای مراقبت از کلیه بیماران رعایت کنید.

b)احتیاط های مربوط به سرایت از طریق هوا

علاوه بر احتیاط های استاندارد ”از احتیا طهای مربوط به سرایت از طریق هوا برای بیمارانی که مشکوک به بیماری جدی با میکرو ارگانیسم هایی که از این طریق سرایت می یابند –استفاده می شود.

مثال هایی از این بیماریها شامل موارد زیر است :

1-سرخک

2-آبله مرغان شامل زونای گسترده

3-سل

c)احتیاط های مربوط به سرایت از طریق قطره

علاوه بر احتیاطهای استاندارد ”از این احتیا طها برای بیماریهای جدی توسط میکرو ارگانیسم هاییکه از طریق ذرات درشت سرایت می یابند استفاده می شود .

مثالهایی از این بیماریها شامل:

1 – بیماری مربوط به همو فیلوس انفلو انزای مهاجم نوع bشامل مننژیت –پنو مو نی –اپیگلو تیت و سپسیس

2 – بیماری ناشی از نیسر یا مننژیتیدیس مهاجم شامل :مننژیت –پنومونی-وسپسیس

3 – عفونتهای باکتری جدی در دستگاه تنفسی که از طریق قطرات سرایت می یابند مثل:

1-3-دیفتری(نوع حنجره ای)

-3-مایکو پلاسما نمو نیا

3-3-سیاه سرفه

4-3-طاعون ریوی

5-3-فارنژیت استرپتو کو کی –نمو نیا یا مخملک در نوزادان و خرد سالان

4.عفونتهای ویرو سی شدید که توسط قطرات سرایت می یابد مثل:

1-4-آدنو ویروس

-3-مایکو پلاسما نمو نیا

3-3-سیاه سرفه

4-3-طاعون ریوی

5-3-فارنژیت استرپتو کو کی –نمو نیا یا مخملک در نوزادان و خرد سالان

4. عفونتهای ویرو سی شدید که توسط قطرات سرایت می یابد مثل:

1-4-آدنو ویروس

1-3-دیفتری پوستی

2-3-ویرو س هرپس سیمپلکس

3-3-زرد زخم

4-3-آبسه های بزرگ –سلولیت و زخم بستر

5-3-شپش

6-3-گال

7-3-زونا

4. التهاب خونریزی دهنده ویرو سی ملتحمه

5. عفونت های ویروسی خونریزی دهنده