افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانویید (Paranoid Personality Disorder) بیش از حد حساس بوده و تمایل دارند كه محیط اطراف خود را برای یافتن نشانه‌هایی مبنی براینكه بدرفتاری دیگران، دلیل تنها ماندن آنان است، مورد بررسی قرار دهند. افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانویید غالباَ اهل جرّ و بحث، عصبی و خشك هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  ویژگی‌های غالب اختلال شخصیت پارانویید عبارتند از یك بی‌اعتمادی نافذ و طولانی مدت و بدگمانی نسبت به دیگران ،آنها آمادة حمله به نظر می‌رسند. متمایل به مبالغه‌اند و اینكه از كاه، كوه بسازند.

آن‌ها در تلاشند كه انگیزه‌های پنهانی و معانی خاصی را به رفتارهای ساده و بی‌غرض دیگران نسبت دهند.

آنها می‌خواهند كه دیگران را برای تمام مشكلات خود سرزنش كنند ولی خود به هیچ عنوان سرزنش و یا قبول مسئولیت شكست را برنمی‌تابند.

مردان بیش از زنان از اختلال شخصیت پارانویید رنج می‌برند.

علائم A.

یك حالت بی‌اعتمادی و بدگمانی نافذ نسبت به دیگران به‌طوری كه انگیزه‌های آنان بدخواهانه تعبیر می‌شود. در اوایل بزرگسالی شروع شده و در دامنة متنوعی از موقعیت‌های مختلف خود را نشان می‌دهد و در چهار مورد (و یا بیشتر ) از موارد زیر آشكار می‌گردد:

(1) بی‌دلیل و بدون مدرك و مبنای كافی به دیگران شك دارد و گمان می‌كند كه آنها درصدد بهره‌كشی، آسیب رساندن و یا فریفتن او هستند.

(2) با شك و تردیدهای نابجا در رابطه با وفاداری و قابل اعتماد بودن دوستان و سایر معاشران اشتغال ذهنی دارد

(3) تمایلی به درمیان گذاشتن حرف‌های خود با دیگران ندارد، زیرا به دلیل ترس ناموجهی كه دارد فكر می‌كند كه از این اطلاعات به شیوه‌ای بدخواهانه، برعلیه او استفاده می‌شود.

(4) از اظهارات عادی و رویدادها، معانی تحقیرآمیز و یا تهدیدكننده برداشت می‌كند،

(5) همواره احساس كینه‌توزی دارد. یعنی از توهین،‌ آسیب و یا بی‌اعتنایی دیگران درنمی‌گذرند.

(6) احساس می‌كند كه به شخصیت و اعتبار او حمله شده است درحالی كه دیگران چنین برداشتی ندارند و او همواره آماده است كه سریع و با عصبانیت واكنش نشان دهد و یا متقابلاً حمله نماید،

(7) بی‌دلیل نسبت به وفاداری همسر و یا شریك جنسی‌اش بدگمان است.

B . (این اختلال) منحصراً همزمان با دوره‌های اسكیزوفرنی، یك اختلال خلقی با ویژگی‌های روان پریشی،‌ و یا یك اختلال روان پریشی دیگر روی نمی‌دهد.

علل تحت تأثیر عوامل ژنتیكی قرار دارد(میزان شیوع آن در خانواده‌های بیماران اسكیزوفرنیك بالاتر است)

میزان شیوع همزمان آن با اختلالاتی به‌ویژه افسردگی،اضطراب و سوء مصرف مواد، بالاست.
علایم اختلال با بالارفتن سن شروع می‌شوند به‌ویژه این امر پس از تغییرات عمده در زندگی روی می‌دهد.

عوارض درمان شناختی ـ رفتاری

درمان شناختی ـ رفتاری اختلال شخصیت پارانویید بر خود ـ افشایی و اعتماد تأكید دارد.از اهداف آن افزایش حس خود ـ كارآمدی مراجع باتوجه به توانایی او برای اداره كردن موقعیت‌های مشكل و ایجاد یك دیدگاه واقع‌بینانه‌تر در مورد نیّات و اقدامات دیگران. این امر به مراجع اجازه می‌دهد تا از حالت تدافعی كه معمولاً در مقابل احساس خطر به خود می‌گیرد، خارج شود.

برقراری یك رابطه‌ی مشاركتی میان درمانگر و مراجع همیشه مهم است،‌ اما این امر در كار با مراجعان پارانوییدی كه بدگمان بوده و دیگران را بدخواه و فریبكار می‌دانند، اهمیت ویژه پیدا می‌كند.یك شیوة موثر برای افزایش راحتی مراجع در جریان درمان این است كه آزادی و كنترل بیشتری در زمینة تعیین محتوا و تعداد جلسات درمان به او داده شود.

عوارض درمان شناختی ـ رفتاری

درمان شناختی ـ رفتاری اختلال شخصیت پارانویید بر خود ـ افشایی و اعتماد تأكید دارد.از اهداف آن افزایش حس خود ـ كارآمدی مراجع باتوجه به توانایی او برای اداره كردن موقعیت‌های مشكل و ایجاد یك دیدگاه واقع‌بینانه‌تر در مورد نیّات و اقدامات دیگران. این امر به مراجع اجازه می‌دهد تا از حالت تدافعی كه معمولاً در مقابل احساس خطر به خود می‌گیرد، خارج شود.

برقراری یك رابطه‌ی مشاركتی میان درمانگر و مراجع همیشه مهم است،‌ اما این امر در كار با مراجعان پارانوییدی كه بدگمان بوده و دیگران را بدخواه و فریبكار می‌دانند، اهمیت ویژه پیدا می‌كند.

یك شیوة موثر برای افزایش راحتی مراجع در جریان درمان این است كه آزادی و كنترل بیشتری در زمینة تعیین محتوا و تعداد جلسات درمان به او داده شود.