دانش آموخته تكنولوژی جراحی

دانش آموخته تكنولوژی جراحی

آشنایی با تاریخچه طب سنتى ایران


ارسال نظر

طب در تمام ادوار تاریخ زندگى بشر، با او همراه بوده است. همچنان كه درد و رنج جزئى از زندگى بشر است، پس او همواره به دنبال راه علاج گشته و مى گردد. در ایران، یونان، روم، آشور، كلده، مصر و تمامى جهان متمدن قدیم مردم از طب اطلاعاتى داشتند و كسانى كه طبابت مى كردند، گاهى به صورت موبدان خدمت مى كردند و این بقراط حكیم بود كه توانست طب را از این شكل خرافاتى و معبدى بیرون آورد. او ثابت كرد كه مرگ و زندگى بر طبق قوانین منظم جهان رخ مى دهد و به علاوه مسائل اجتماعى و وجدانى خاصى نیز براى طبیب معین نموده است كه گواه آن “سوگند نامه بقراط” است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از موسسه طب سنتی ایران    ،  در كشور ایران طب و طبابت ادوار مختلفى دارد كه مهم ترین آنها عبارتند از:
الف) دوران هخامنشى ب) دوران ساسانى ج) دوران اسلامى
الف )دوران هخامنشى

این دوره یكى از ادوار درخشنده و پرثمر طب ایران است و در ۲۵۰۰ سال پیش از این علم داراى منزلت خاصى بوده است چرا كه در كتب مذهبى زرتشت نیز به خصوص از بهداشت، بسیار سخن گفته شده است. لذا از این دوران پزشكان طبقه بندى شده اند كه مهم ترین آنها طبیب (پزشك)، جراح (كارد پزشك)، منتر پزشك و گیاه پزشك یا پسیانز هستند كه در اوستا مى توان به یادداشت هایى در این مورد دست یافت.
ب) دوران ساسانیان

انتقال اصل و مایه طب، از دوران هخامنشى به دوران ساسانى بود اما بر اثر اختلافات مذهبى كه در امپراتورى روم شرقى بین امپراتوران با دانشمندان و پزشكان پیدا شد، دوران جدیدى در تاریخ طب ایران و نتیجتاً در طب اسلامى پدیدار شد. ایران از همسایگان كشور هاى روم شرقى بود بنابراین دانشمندان و پزشكان عالى رتبه از مرز ها به ایران مهاجرت كردند و به تعلیم این دانش اشتغال ورزیدند و به این ترتیب بیمارستان و مدرسه جندى شاپور تأسیس شد. در دوران انوشیروان انقلاب بزرگى در علم طب ایران و جهان به وقوع پیوست كه همانا تأسیس اولین كنگره پزشكى براى مناظره و مباحثه پزشكان در مورد فلسفه و طب بوده است.
ج) دوران اسلامى

واگذارى تمام میراث ساسانیان علاوه بر میراث بزرگ یونانیان به مسلمانان، پس از غلبه اعراب بر ایران و انقراض سلسله ساسانیان و اشاعه زبان عربى بود. مثلاً در دوران عباسیان “جندى شاپور” به بغداد انتقال یافت به این ترتیب كم كم بغداد مركز علم و دانش پزشكى شد و جندى شاپور از رونق افتاد، خلاصه آن كه به بركت تعالیم اسلامى مسلمانان به خدمات بزرگى در علم طب، ترجمه و تألیف متون پزشكى توفیق یافتند.در دوران اسلامى به خصوص در باب ترجمه در اثر تشویق هاى افراد درجه اول اجتماع، باب جدیدى بر مترجمین باز شد و آثار زیادى به صورت كتاب هاى طبى، علمى، فلسفى، تاریخى و غیره از زبان یونانى به عربى ترجمه شد.
گروهى از مترجمان نیز در غرب كشورهاى مسلمان یعنى مراكش، الجزایر، اسپانیا، تونس و… نیز به ادامه این خدمت اشتغال داشته اند.گروه بزرگى از مولفان بودند كه پس از مطالعه كامل ترجمه كتاب هاى یونانى، خود توانسته اند كتاب هایى را نوشته و حتى به صورت نظم درآورند و از خادمان جهان پزشكى هستند. ولى پزشكان مشرق زمین قدم هاى بزرگ ترى در راه پیشبرد علم طب برداشته اند. بیشترین سهم در طب اسلامى، متعلق به ایرانیان است.از بهترین شاگردان بقراط و جالینوس مى توان از پزشكان مسلمان نام برد كه با حفظ اخلاق پزشكى و سایر صفات نیك، بعدها بر كتب اساتید خود نقد و بررسى نمودند!
آنها عقل سلیم و تجربه را سرچشمه تحقیقات خود قرار دادند و بدین ترتیب استادان بزرگ و بى نظیرى در آسمان علم و دانش چونان ستاره هایى پرفروغ درخشیدند، مانند:

- محمدزكریاى رازى صد و چند جلد كتاب و رساله در طب مانند حاوى و المنصورى و مرشدو «آبله و سرخك» تالیف نمود
- شیخ ابوعلى سینا صاحب و مولف كتاب «قانون» و «نبض» و امثال آنها
- اسماعیل جرجانى صاحب كتاب “ذخیره خوارزمشاهى”، «یادگار» و اغراض
- ابن رشد قرطبى صاحب كتاب “كلیات”، “سموم” و “شرح بر قانون”
 - على بن عباس مجوسى ارجانى مولف كتاب “كامل الصناعه الطبیه الملكى”
 - ابوالقاسم بن خلف الزهراوى مولف كتاب “التصریف”

طى قرون سوم، چهارم، پنجم و ششم هجرى قمرى، پزشكان ایرانى توانستند برگ هاى زرینى بر تاریخچه طب جهان اضافه كنند و تحولات و انقلابات بزرگى را در طب ایجاد نمایند. از جمله محمد زكریاى رازى، عباس مجوسى اهوازى، شیخ الرئیس ابوعلى سینا و اسماعیل جرجانى .
اگر بخواهیم مرورى بر دستاوردهاى تلاش هاى بى شائبه دانشمندان ایرانى و ثمرات آن در جهان پزشكى داشته باشیم مى توانیم بگوییم.

۱ _ بیرون آوردن علم طب از صورت نظرى و متحول ساختن این علم با ایجاد بستر مناسب براى عرضه طب عملى، گامى بسیار مثبت در راه توسعه و پیشبرد این دانش بوده است.
۲ _ ایجاد نظم و ترتیب در دانش طب پراكنده و بى سر و سامان یونانى و افزودن اطلاعاتى جدید در زمینه پزشكى و تكمیل اطلاعات قبلى.
۳ _ با نظر بر وظایف و طبایع شرح داده شده براى اعضاى بدن، تاثیر دارو و درمان را با توجه به طبیعت داروها و شرایط اقلیمى بیماران وارد علم پزشكى ساخته اند و توانستند تا قرن شانزدهم، هفدهم و نیمه هاى قرن هجدهم در علم پزشكى اروپا، تاثیرات حیرت انگیزى به جا بگذارند. حتى عده زیادى از پزشكان اروپایى (آلمان و اتریش) تحت تاثیر افكار و تحقیقات پزشكان اسلامى قرار گرفتند و آنان را آرابیست (Arabistes) مى نامیدند كه تا اوایل قرن هفدهم میلادى در اروپا از حامیان زیادى برخوردار بودند و افكارشان مورد توجه بوده است.
كار آنها تحقیق و بررسى عینى روى نتایج به دست آمده از پژوهش هاى پزشكان اسلامى و بسط و ترویج افكار آنها بوده است كه گروه بزرگى از پزشكان را تشكیل مى داده اند. خود این پزشكان گروه هاى فكرى و مكتب هاى علمى در اروپا ایجاد كردند كه از آن شمار مى توان مكتب سالرن و پادوا در ایتالیا را نام برد كه تحت تاثیر و نفوذ مستقیم دانشمندان علم طب اسلامى بوده اند. ترجمه هایى از آثار دانشمندان اسلامى نیز نشان دهنده نفوذ همه جانبه آثار آنها بر نام آوران عرصه علم طب در دیار فرنگ است براى مثال مى توان از ترجمه كتاب «آبله و سرخك» رازى كه به زبان لاتین ترجمه شده و همچنین ترجمه «قانون» ابوعلى سینا یاد كرد كه هر یك حدود چهل تا پنجاه بار به زبان هاى زنده دنیا تجدید چاپ شده است.
علاوه بر آن ژراد دو كرمن فرانسوى از معروف ترین كسانى است كه به ترجمه قانون شیخ و حاوى و منصورى زكریاى رازى و كتاب تصریف ابوالقاسم پرداخته است و از كسانى كه اطلاعات طب اسلامى ایران را به اروپا برده اند و همچون گنجینه اى از آن مراقبت كرده اند مى توان از ژرد برد وریاك و آشوك ریموند نام برد .
- عصر تحول طب اسلامى ایران

این مهم از زمانى شروع مى شود كه كتاب ذخیره خوارزمشاهى توسط سید اسماعیل جرجانى نوشته و تالیف مى شود (متوفى به سال ۵۳۱ هجرى قمرى). این دانشمند والامقام ایرانى جنبش عظیمى در نشر متون پزشكى در تمدن اسلامى در آن زمان ایجاد كرد كه كتب نوشته شده خود را به زبان فارسى به رشته تحریر درآورد كه همان «ذخیره خوارزمشاهى» است.
 كتاب ذخیره خوارزمشاهى مشتمل بر ده جلد كتاب كوچك تر است، بدین شرح:
- كتاب اول: درشناختن حد وحدود طب، هدف آن وگنجینه بدن انسان از مواد، خلط ها، مزاج ها، طبیعت بدن ها، عادت ها و شرح هر یك از اعضاى بدن.
- كتاب دوم: در تشخیص بیمارى از حالت هاى بدن انسان و انواع و درجه بندى بیمارى ها و دلایل بروز آن و تشخیص و شناسایى نبض بیمار، تفسیر و شناسایى حال بیمار مبتنى بر موارد زائدى كه از تن بیرون یا خارج مى شود مانند عرق و ادرار.
- كتاب سوم: در حفظ تندرستى و چگونگى انجام این امر و شناخت نوشیدنى ها و خوراكى ها و میزان و چگونگى خواب و بیدارى، و حركت، سكون و بازشناسى انواع رایحه ها و عطردرمانى (Aromatherapy ) و تدابیر و راه هاى به كارگیرى روغن ها، مصرف مسهل و ملین و مواد تهوع آور، چگونگى انجام فصد و حجامت و فواید شادى و مضرات غم و مسائل فرهنگى روانشناسى كه لفظ قدیم بسیار زیبا و دلنشین بیان شده است و تشخیص نشانه هاى بیمارى و پرورش بچه ها و نگهدارى از پیران و مسافران از جمله مطالب بسیار شیوا، دقیق و مهمى است كه از آن سخن به میان آمده است.
- كتاب چهارم: در تشخیص مرض و بیمارى و راه هاى آن كه بسیار ظریف و مدبرانه بیان شده است.
- كتاب پنجم: علل و علامت و عوارض تب و چگونگى معالجه آن .
- كتاب ششم: در معالجه بیمارى ها از فرق سر تا نوك پا
-كتاب هفتم: در معالجه ورم ها، آماس ها، زخم ها و چگونگى شكافتن و داغ كردن آنها (جراحى) و معالجه كردن عضوى كه سیاه شده و مى میرد، چگونگى معالجه شكستگى و ضرب خوردگى.
- كتاب هشتم: در زمینه راه هاى حفظ بهداشت و آراستگى ظاهرى.
- كتاب نهم: در زمینه چگونگى كاركرد و استفاده از زهرها و پادزهرهاى مهم در پزشكى.
- كتاب دهم: در تعب هایى كه به شكل هاى گوناگون پدیدار مى گردند.

در نوشته پیشین تا جایى پیش رفتیم كه به معرفى كتب ده جلدى خوارزمشاهى پرداختیم. بد نیست بدانیم كه سه كتاب دیگر نیز به زبان فارسى نوشته شده است كه عبارتند از «یادگار» – «اغراض الطبیه و مباحث العلائیه» و “خف علایى و یا خفى علایى”.
از جمله كتاب هایى كه در چنین دورانى تالیف شد مى توان از كتاب قانون شیخ كه شامل پنج كتاب بدین ترتیب است، نام برد:
۱- كلیات كه شامل چهار فن و چهار شیوه است.
۲ _ ادویه مفرده (داروهایى گیاهى) كه شاملیت آن بر دو جمله است.
۳ _ بیمارى هاى اعضاى بدن از سر تا نوك پا كه شامل بیست و دو تكنیك است.
۴ _ بیمارى هاى تخصصى كه به عضو خاصى اختصاص ندارد.
۵ _ داروهاى گیاهى مركب كه در بردارنده مقالات و دو جمله است.
یكى از مولفین بزرگ كتاب هاى طبى در تمدن اسلامى، سید اسمعیل طبیب بوده است. از دوران حمله مغول و خسارات فراوان وارده بر ایران زمین، تا دوران قاجار هیچ كتاب و رساله پزشكى اى نوشته نشده است.
كتاب “تحفه حكیم مومن” اثر محمد مومن بن میرزا محمد زمان تنكابنى از آثار درخشان در زمینه طب سنتى و خواص گیاهان، كانى ها، روغن ها و مواد طبیعى درمانى است كه قدمت آن حدوداً از زمان صفویه انتشار یافته است.«تحفه حكیم مومن» در نتیجه و حاصل مطالعات نویسنده آن در دوران خود است، قابل توجه است كه عموماً در آن دوران تحصیل علم پزشكى كه به همراه حكمت و فلسفه و تواماً آموخته مى شده است شكل یادگیرى در حضور استاد به صورت دیدن چهره و حال و هواى بیمار (معاینه)، نبض گیرى و نسخه نویسى (تغذیه و گیاهان مفرده و مركبه دارویى) بوده است، چنانچه تا حدود نیم قرن پیش در كشور ایران هنوز این روش وجود داشته است.
یكى از كتب قابل توجهى كه در این دوره تالیف شد كتاب «مالا یسع الطبیب جهله یا مالا یسمع الطبیب» تالیف یوسف بن اسماعیل خویى شافعى معروف به «ابن الكبیر» است كه نام آن را «جامع» گذاشته اند كه شامل دو كتاب یا دو قسمت است كه اولى در دوا هاى مفرده و تغذیه و دومى در داروهاى مركب است.
كتاب دیگر به نام «جامع المفردات الادویه و الاغذیه» تالیف ابن ابیطار (ضیاءالدین عبدالله بن احمد مالقى اندلسى) «اهل اسپانیا» است.
 كتاب دیگرى كه در این زمینه خوش درخشیده است «تذكره شیخ داود انطاكى»میباشد این كتاب، نوشته شیخ داود بن انطاكى پزشك است كه ملقب به بینا بوده و شامل چند باب است:
باب اول: در زمینه كلیات علوم پزشكى
باب دوم: در قوانین افراد و تركیب
باب سوم: در مفردات و مركبات
باب چهارم: در بیمارى ها
كتاب هایى كه در این زمینه به تالیف رسیده است كتاب «حاوى رازى» و اختیار «شرح جالینوس بر بقراط» و «قرا با دین موجز» و حواشى بر قانون ابن سینا” و «رساله در فصد» است.
كتاب قانون اثر ابوعلى سینا، سال هاى سال در كشورهاى اروپا مورد توجه بوده و تدریس شده است و در دانشكده هاى پزشكى سراسر جهان به زبان هاى مختلف تدریس گشته است.
كتاب معالجات بقراطى نیز در این زمینه در آن دوران منتشر شد.
كتاب حاوى كبیر و صغیر: كتاب حاوى به زبان ساده تالیف «محمدبن زكریاى رازى» پزشك نامى ایران است. این كتاب بعد از مرگ رازى با كمك و زحمت خواهر رازى تدوین گشته است. به طورى كه در اخبار است رازى یادداشت هاى حاوى را تهیه كرده است ولى عمرش براى تدوین كامل آن كفاف نداده است و همان گونه كه مى دانیم كتاب «حاوى» دایره المعارفى است كه شامل ماوقع و آنچه است كه در مطب رازى رخ داده و حاصل معالجه و روایت علایم بیمارى بیماران در بیمارستان است و شاهكار بزرگ علم پزشكى و مایه افتخار تمدن بزرگ اسلامى است.
كتاب حاوى شامل ۱۲ باب است بدین شرح:
۱ _ در درمان بیمارى ها و بیماران
۲ _ در حفظ بهداشت
۳ _ در بخیه و شكسته بندها و زخم ها
۴ _ در نیروى داروها و غذاها
۵ _ در داروهاى مركب
۶ _ در صنایع پزشكى و وسایل مورد استفاده در این صنعت
۷ _ در داروسازى رنگ و مزه و بوى داروها
۸ _ در بدن ها، انواع طبایع و چگونگى عملكرد آنها
۹ _ در وزن ها و پیمانه ها
۱۰ _ در تشریح اعضاى بدن، آناتومى و فواید و كارآمدى هر عضو بدن
۱۱ _ در دلایل و اسباب و وسایل طبیعى در پزشكى
كتاب حاوى همچنین به زبان لاتین «Continent» نیز ترجمه شده است. بهترین نسخه كتاب حاوى همان است كه در كتابخانه اى در نزدیكى مادرید اسپانیا موجود است كه بهترین نسخه این كتاب است كه با اقتباس از آن جلدهاى دیگرى بدین شرح منتشر شده است:
جلد اول: بیمارى هاى مربوط به سر (مغز و اعصاب)
جلد دوم: بیمارى هاى چشم
جلد سوم: بیمارى هاى گوش و بینى و دندان
جلد چهارم: بیمارى هاى ریه
جلد پنجم: بیمارى هاى مرى و معده
جلد ششم: استفراغ ها، چاقى و لاغرى
جلد هفتم: بیمارى پستان، كبد و قلب
جلد هشتم: ورم امعا و بیمارى هاى مربوطه
در ادامه معرفى تاریخچه بزرگان و آثار طب سنتى ایران زمین مى توان از نام ایلاقى (شرف الزمان) كه از شاگردان بنام بوعلى سینا در طب بود نام برد. كتب “طب ایلاقى”،”فصول ایلاقى” و «فصول ایلاقیه» یا «ایلاقیه الفصول» در كتابخانه ها و فهرست ها دیده مى شود و مورد اعتبار بوده است.
كتاب «كوناش فاخره»: از نوشته هاى محمدبن زكریاى رازى بوده است كه در زمان خود براى طلبگان علم طب و دانشجویان این رشته داراى ارزش ماهیتى فراوان بوده است.
نام دیگرى كه در دوران خلفاى عباسى بر سر زبان ها بوده است «یوسف ساهر» معروف به «یوسف القس» است. وى به علت داشتن نوعى بیمارى به «یوسف ساهر بیدار» مشهور گشته است. نوشته هاى او شامل دو فصل مجزا مى شود قسمت اول: بیست باب (فصل) در مورد اعضاء و جوارح بدن انسان و قسمت دوم حدود ۶ فصل است و در مورد وظایف اعضاى بدن به صورت نامرتب توضیح مى دهد.
در تاریخ طب همچنین به كلمه اى برمى خوریم كه به معناى خاندان پزشكى است كه در پیشبرد اهداف دانشگاه “جندى شاپور” سهم بسزایى داشته اند كه به آنها «بختشیوع» مى گفتند.
یكى از مورخین بزرگ اروپایى در مورد خاندان پزشكى «بختشیوع» چنین مى نویسد:
۱ _ بختشیوع اول (بنیانگذار)
۲- جرجیس طبیب (۷۶۱ میلادى)
۳- بختشیوع دوم (۸۰۱ میلادى)
۴ – جبرائیل (۸۲۸ میلادى)
۵- جرجیس دوم
۶- بختشیوع سوم (۸۷۰ میلادى)
۷- عبیدالله
۸- یحیى یا یوحنا
۹- جبرائیل (۱۰۰۶ میلادى)
۱۰- بختشیوع چهارم (۹۴۵ میلادى)
“جالینوس” حكیم از پزشكان بزرگ و بى نظیر یونان است كه دنباله رو تحقیقات بقراط است و علم طب بسیار مدیون اوست. نوشته هاى او اغلب به زبان عربى ترجمه شده و مدت ها به جهان پزشكى جسم و ذهن خدمت كرده است. در این زمان حكام هندى و یونانى از خود آثار بسیار ارزشمندى به جاى گذاشته اند كه در جاى خود از آن یاد خواهد شد. در این دوران مى توان از آثارى چون: «كتاب النبض الكبیر» ، «سته عشر»، «كتاب النفس»، «كتاب حیله البرء»، «كتاب ایام البحران»، «كتاب القوى الطبیعه»، «كتاب صرع الاطفال»، «كتاب الذبول»، «كتاب التریاق»، «كتاب الادویه المفرده» و «الاخلاط لبقراط» مى توان نام برد كه هر یك از این كتب از طرف دانش پژوهان طب مورد استقبال و توجه شایانى قرار گرفت و سال هاى سال منبع اطلاعاتى براى این گروه بوده است.
كتاب دیگرى كه در این زمینه مورد بررسى و توجه قرار گرفته “كتاب كامل الصناعه” تالیف و نوشته «ابوالحسن مجوسى اهوازى» است كه از پزشكان بزرگ و نامى مسلمان و حاذق و دانشمند بوده است.
وى در ساختن مراكز درمانى معروف در زمان عضدالدوله دیلمى خدماتى انجام داده و كتاب او «كامل الصناعه» مبتنى بر دو بخش مهم و عمده است. قسمت تئورى و قسمت پراكتیكال (عملى) كه داراى فصل ها و مقالات و بخش هاى كوچكتر است. قابل ذكر است كه این كتاب در حدود سال ۱۵۰۰ میلادى ترجمه و در حدود سال ۱۵۲۵ میلادى در فرانسه چاپ شد و بسیار مورد استفاده پزشكان در دانشكده هاى پزشكى آن زمان قرار گرفته است، این كتاب در ایتالیا و فرانسه ترجمه شده است.
جالب توجه است كه یك دوره كامل جراحى كه از زمان یونانیان شروع شده در این كتاب به رشته تحریر درآمده است و بسیار مورد استفاده جراحان اروپا قرار گرفته است.
منابع و مراجع غنى در این مورد كتب: «اهوازى كیست» و «ملكى چیست» هستند. همچنین «پندنامه اهوازى» كه در حدود سال ۱۳۲۶ در تهران چاپ شد و چاپ مجدد آن در سال ۱۳۲۶ شمسى بوده است. كتاب «تحفه حكیم مومن» نیز از كتب گرانمایه در زمینه طب قدیم است كه حدود ۳۰۰ سال است كه مورد تحقیق پزشكان علوم قدیم قرارگرفته و قرار دارد. این كتاب یكى از پرارزش ترین كتب طبى در اسلام و ایران است كه در نوع خود كم نظیر، كامل، پویا و مفید است و به كلیه علاقه مندان توصیه مى شود در صورت داشتن دانش زبان عربى حتماً آن را مورد تحقیق و مطالعه قرار دهند. این كتاب ارزشمند در زمینه درمان بیمارى ها با داروهاى گیاهى با منشاء طبیعى و معدنى، حیوانى و غیره است.
* با تشكر از استاد گرانمایه دكتر محمود نجم آبادى



  • نظرات() 
  • آشنایی با تاریخچه گیاه درمانی و طب سنتی


    ارسال نظر

    برای پیگیری تاریخچه گیاهان دارویی ابتدا باید تاریخچه فارماكولوژی ( داروشناسی) را بررسی نمود زیرا تا قرن 19 میلادی كلاً از گیاهان دارویی برای درمان بیماریها استفاده می شد.

    به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  به نقل از پارسی طب ،  كشف ویژگی های درمانی گیاهان باید ناشی از نوعی غریزه انسانی باشد. انسان اولیه از گیاهان به عنوان غذا و دارو استفاده می كرد. دراین راستا انسان به مرور زمان و در اثر آزمایش و خطا و نیز تجربه های ناموفق فراوان، موفق به كشف برخی ویژگی ها در بعضی از گیاهان شد و براساس این گونه ویژگی ها، گیاهان را شناسایی و طبقه بندی كرد. او همچنین مشاهده كرد كه چگونه حیوانات به هنگام بیماری از گیاهان استفاده می كنند.
    به عنوان مثال وقتی دید یك گوزن زخمی برای تسكین درد، تن خود را به علف مبارك می مالد، به خاصیت ضد درد آن گیاه پی برد. و بعدها برای تسكین درد زخمهایش آن را به كار گرفت. مثال دیگر، گیاه مَرغ است كه گربه ها از آن استفاده می كنند و خاصیت قی آور دارد. بسیاری از نویسندگان به دانش غریزی حیوانات از گیاهان دارویی اشاره كرده اند، مثلاً سیسرو به استفاده گوزنهای ماده از زراوند برای تسهیل زایمان اشاره می كند و پلوتارك از كاربرد گیاه شیپوری وحشی توسط خرسها یاد می كند. پیش از تشخیص گیاهان سودمند و درمانگر از گیاهان سمی، احتمالا موارد مسمومیتهای اتفاقی بسیاری رخ داده است.
    مولیسچ گیاه شناس آلمانی مشاهده جالبی در مورد شش گیاه حاوی كافئین( قهوه، كولا، ماته، چای، كاكائو، گوارنا) دارد.
    میان تعداد بیشماری از انواع مختلف گیاهان، بشر این شش گیاه را با دقت كامل شناسایی كرده است، با اینكه این گیاهان، فاقد هر گونه مشخصه ظاهری نمایانگر خاصیت درمانی هستند.
    اطلاعات اولیه دانش گیاه شناسی در مورد مصارف درمانی گیاهان، بیشتر حكایت از نقش غریزه در انتخاب آنها دارد ولی با گذربشراز دوران ماقبل تاریخ به دوران باستان، انسان شروع به كاربرد عقل و منطق نموده، با محاسبات منطقی به خلاقیت های خاصی برای بهبود روش و كیفیت زندگی خود دست یافت.
    بین ملل جهان، مصریان قدیم را باید نخستین ملتی دانست كه از گیاهان دارویی به نحو گسترده ای استفاده می كردند. درعصر هومر كشور مصر به عنوان منطقه ای غنی از گیاهان دارویی و سمی شهرت یافت. پاپیروس مشهور ابرز كه گمان می رود 3500 سال قبل نوشته شده است، حاوی مجموعه ای از نسخ و دستورالعملهای دربردارنده بسیاری از داروهای دارای منشاء گیاهی است كه از آن جمله اند: روغن، سركه، تربانتین، انجیر، روغن كرچك، سیر، كـُندر، افسنطین، صبر زرد، تریاك، زیره سبز، نعناع، انیسون، رازیانه، زعفران، سدر، تخم كتان، صمغ عربی و اقسام بالزامها. برخی داروهای دارای منشاء معدنی كه توسط مصریان مورد استفاده قرار می گرفته اند شامل: آهن، سرب، منگنز، شنگرف، سولفات مس، سفیداب، كربنات سدیم، نمك طعام و احجار كریمه می باشند.
    از سنگ نوشته های میخی برمی آید كه بابلی ها نیز همانند مصریان از خواص و كاربردهای دارویی گیاهان آگاه بودند.
    دركتابخانه ساندرا پالوسی ( آشوربانی پال) كه 2650 سال قبل دایر بوده است چندین لوح گلی كه موضوعات طبی و دارویی روی آنها حك شده، یافت گردیده است. فهرست داروهای مندرج روی الواح مذكور، بسیار شبیه فهرست داروهای مورد استفاده در مصر باستان بود كه شامل 250 نوع گیاه و داروی معدنی می باشد. برخی از داروهای مذكور عبارتند از : سنا، دارچین، قسط بحری، انیسون، یاسمین، خرزهره، نعناع، بذرالبنج، شیرین بیان، اقسام روغن ها، موم، تربانتین، قیر طبیعی و آلوم. چنانچه در كتاب مقدس نیز آمده، عبریان از ارس وزوفا برای درمان بیماریهای مختلف استفاده می كردند . در چین یك كتاب شبه فارماكوپه به نام پن تاسو یعنی دارونامه برگ گیاهی كه 40 مجلد و حاوی چند هزار نسخه دارویی بوده، وجود داشته است. كتاب مذكور حدود 2735 سال قبل از میلاد مسیح(ع) نوشته شده و مولف آن یكی از امپراطوران آن كشوربه نام شینون بوده است.

    از دیگر كتب دارویی چین باستان، كتابی بوده كه مشخصات، رویشگاهها و نحوه درمان با بیش از یك هزار گیاه دارویی مفید در آن موجود بوده است. در طب چینی از داروهایی همچون جلبكهای دریایی، ریوند، آقونیطون، شاهدانه، كافور، اقسام افدرا، آهن، گوگرد جیوه و آلوم استفاده می شده است. اصول طب چینی در كتابی با عنوان ” هدیه امپراطور زرد در طب داخلی هاوینگ دی نی جینگ ” و با عنایت به دو مفهوم اسامی ین و یانگ و نیز عناصر پنج گانه وی یوسینگ كه محتملاً طی سالهای 200 قبل از میلاد تا 100 میلادی نگاشته شده، مدون می باشد. از دیگر كتب سنتی چین” تحفه كشتزارهای الهی ” است كه طی قرن اول میلادی تدوین گردیده و شامل شرح و توصیف 252 داروی گیاهی است.
    در سال 1977 ” دایرة المعارف تركیبات دارویی مورد استفاده در طب سنتی چین” به زبان انگلیسی انتشار یافت كه دربردارنده 5757 دارو است كه بخش عمده آنها منشاء گیاهی دارند.
    استفاده از خواص درمانی گیاهان نزد هندیان باستان، رواج كامل داشته است. منابع طب هندی شامل ریگ ودا كه طی سالهای 4600 الی 1600 سال قبل از میلاد تالیف گردیده و نیز ایورودا كه طی سالهای 2600 الی 2500 سال قبل از میلاد تالیف گردیده ، هستند.
    از دیگر كتب معروف طب هندی می توان از “شاراكا سمهیتا” كه واجد آثار درمانی 500 گیاه طی 50 دسته می باشد و نیز كتاب سوس روتا كه شرح ویژگی های 760 گیاه در 37 دسته را در بردارد، یاد نمود.
    طب آیورودایی كه امروز هم در هند رواج دارد، نظامی فراگیر و مستند به اندر كنش جسم، عقل و روح است. در طب مذكور انرژی و ماده از یك مقوله شمرده شده اند كه به پنج صورت اتر، هوا، اتش ، آب و خاك تجلی می نمایند. بر اساس مبانی طب آیورودایی این عناصر پنج گانه با عملكردهای حواس پنج گانه ارتباطی محكم و ناگسستنی دارند. عناصر مورد بحث در تشكیل نیروهای سه گانه تریدوشا دخیلند. بدین ترتیب كه اتر و هوا عنصر “واتا”، آب و آتش عنصر” پیتا ” و آب و خاك عنصر “كافا” را تشكیل می دهند و تعادل عناصر مذكور در تداوم سلامت نقش اساسی دارد. براساس طب ایورودایی مواد دارای طعم های شیرین، ترش و شور موجب افزایش كافا و كاهش واتا می گردند. حال آنكه داروهای واجد طعم های تلخ و گزنده عملكردی معكوس دارند و گیاهان دارای طعم های ترش، شور و گزنده موجب افزایش عنصر پیتا می گردند.
    متاسفانه در سال 1833 میلادی دولت استثمارگر بریتانیا به بهانه مبارزه با خرافات تمامی مدارس طب آیاورودایی موجود در هند را تعطیل و آموزش طب مزبور را ممنوع نمود، لیكن خوشبختانه پس از استقلال هندوستان این مكتب پزشكی جایگاه خویش را بازیافت و امروزه به عنوان یكی از مكاتب درمانی ارزشمند مطرح است.
    در مورد پزشكی ایران باستان اطلاعات زیادی برجای نمانده ، لیكن به نظر می رسد در قلمرو گسترده هخامنشیان تشكیلات پزشكی منظمی وجود داشته است و ظاهراً مفهوم ” اخلاط رابعه” كه مبنای طب بقراطی می باشد از ایران باستان به یوانان راه یافته است. انتقال مذكور به دنبال حمله اسكندر به ایران وطی دوران سلوكی صورت پذیرفته است . طب ایرانی در دوره اشكانی آمیخته ای از طب یونانی در دوره اشكانی آمیخته ای از طب یونانی و طب زرتشتی بود. برخی پزشكان نامور عصر مذكور از قبیل آزوتكس و فرهاته( فرهاد) بر همین منوال عمل می نمودند. این روند تا زمان ساسانیان نیز ادامه یافت و آموزه های پزشكی ملغمه ای از مكاتب طب یونان، هند و نیزتعالیم زرتشتی بود.
    در این دوران رئیس كل بهداری كشور به نام ” درذستبد= درستبد” خوانده می شد. در همین دوران دانشگاه و بیمارستان ” گندی شاپور” در شمال غربی خوزستان تاسیس گردید كه در دوران انوشیروان به حداكثر اعتلا رسید. در دانشگاه مذكور اساتید یونانی، سریانی، هندی و ایرانی به تدریس اشتغال داشته، كتابهای گوناگون را به زبان پهلوی در می آوردند . پزشكان نامور قرون نخستین اسامی از قبیل حنین بن الحق، سهل بن شاپور، عیسی بن مهاربخت، عیسی بن شهلافا، یوحنابن سرافیون، داویدبن سرافیون و نیز اعضای خاندانهای بختیشوع و ماسرجویه كه در مباحث بعدی بدانها اشارت خواهد رفت، عموماً از دست پروردگان همین دانشگاه بودند.
    بنیانگذار طب یونانی اسكولاپیوس می باشد كه احتمالا یك شخصیت نیمه تاریخی نیمه افسانه ای واجد جنبه الهی بوده است. بقراط پزشك یونانی ( 357-460 ق.م) كه عموماً او را بنیانگذار دانش پزشكی می دانند، بر طب رومی و نیز طب رایج در قرون وسطی تاثیرعمیقی گذارد. گرچه شهرت وی به دلیل آثار فصیح به جا مانده از او( از قبیل” سوگند نامه بقراط” و یا كتاب همه گیری=Epidemy) می باشد، لیكن نسخه ها، روش های تجویز، و برنامه های دارویی ابداع شده توسط وی نیز نقش عمده ای در شهرت او دارند . نكته جالب توجه آن است كه درخت چنار تناوری كه امروزه نیز بر مزار این دانشمند بزرگ درایالات آی آرسا واقع در شمال یونان، سایه افكنده ، همان درختی است كه وی در زمان حیاتش در سایه آن به تدریس طب می پرداخته است.
    نخستین رساله مكتوب و مدون در زمینه گیاه شناسی دارویی مقارن ظهور تمدن یونان توسط تئوفر است ( 285-370 ق.م) ارائه شد. این رساله با عنوان تاریخچه گیاهان بود و گرچه نمایانگر تلاش ارزنده نویسنده در ارائه یك موضوع مهم با انسجام علمی لازم می باشد، ولی در عین حال نشانگر مرزهای محدود كار مولف است كه خود ناشی از محدودیت اطلاعات و دانش موجود در زمینه گیاهان دارویی در آن زمان بوده است. باز این وجود در كتاب مزبور علاوه بر مطالب جالب توجه در زمینه گیاهان دارویی مختلف برای نخستین بار به سرخس هایی اشاره شده كه به عنوان داروی ضد كرم به كار می رفته اند. همچنین در این كتاب برای اولین بار تفاوت های بین فلفل گرد و دراز بیان شده است. از قضا مطالعه این كتاب چندان آسان نیست، زیرا نام های گیاهان مذكور در این كتاب با اسامی رایج و امروزی آنها كاملاً متفاوت است و این موضوع بازشناسی آنها را سخت مشكل می كند.
    به هر حال كتاب طبی تدوین شده توسط پدانیوس دیوسكوریدس اهمیت بیشتری دارد. وی در قرن اول میلادی ( سالهای 90-40 میلادی) می زیست و جراح ارتش نرون بود. حین سفرهای نظامی به بررسی گیاهان و جانوران برخی مناطق از جمله ایتالیا، یونان، آسیای صغیر ، اسپانیا و فرانسه پرداخت و تعداد معتنابهی از نمونه های معدنی، گیاهی و جانوری را جمع آوری نمود و درهر فرصت ممكن به تحقیق پیرامون خواص درمانی نمونه های جمع آوری شده پرداخت.
    اثر مذكور در 5 جلد به رشته تحریر در آمده و حاوی تمام اطلاعات مربوط به دانش پزشكی در آن روزگار و شامل شرح و توصیف 600 نمونه گیاهی می باشد. دراین اثر نیز تلاشی برای طبقه بندی بر اساس حروف الفبا نبوده ، بلكه مبتنی بر وجوه اشتراك گیاهان و شباهت های آنهاست. توصیف ها بسیار دقیق و به زبانی بسیار ساده و دور از ابهام ارائه شده اند و و روش های تهیه نیز به نحو دقیق و صحیح بیان گردیده اند . سفرهای مكرر دیوسكوریدس به عنوان پزشك ارتش فرصت مناسبی برای مطالعه و ثبت تمام كاربردها و فواید گیاهان سرزمین های بیگانه را برای او فراهم نمود. در واقع تقریباً تا پایان قرن شانزدهم میلادی نوشته های او اثر مرجع و استاندارد درحوزه فارماكولوژی به شمار می رفت و این نشانگر وسعت اطلاعات او درباره موضوع مورد بحث است. كتاب دیوسكوریدس نخستین بار در سال 1499 میلادی به زبان یونانی چاپ گردید.
    اهمیت آثار دیوسكوریدس بسیاری از نویسندگان دیگر را بر آن داشت تا به گسترش موضوعات مورد اشاره وی یا نقد نوشته های او همت گمارند. مباحث كتابهای نوشته شده اغلب لغوی بوده، ولی بی شك كاملترین كتاب در این زمینه كتاب آی دیسكوریدس اثر پزشك ایتالیایی پی. ای . ماتیولی می باشد كه در قرن 16 میلادی نگاشته شده است. كتاب وی به عنوان یك اثر پذیرفته شده، جایگزین كتاب دیوسكوریدس شد. دكتر ماتیولی به نقد و تجزیه و تحلیل بیانات دیوسكوریدس پرداخت و با نامگذاری دقیق هر گیاه به رفع نارسایی ها و موارد ابهام موجود در كتاب وی و طبقه بندی مجدد گیاهان موجود در آن همت گماشت. او دراثر خود گیاهان جدیدی مانند آفتابگردان را ثبت كرد و تعداد دیگری از گیاهان خارجی ( بیگانه) مانند شاه بلوط هندی را به این مجموعه افزود.
    از دیگر نویسندگان رومی می توان اسكریبونیوس لارگوس ( 79- 23 میلادی) ، پلینی بزرگ ، اوریباسیوس را نام برد. امروزه لارگوس را به خاطر وضع واژگانی از قبیل آنودین ( مسكن) واپیسپاتیك ( داروی باز كننده تاول) می شناسند كه در فرهنگ واژگان دارویی رایج هستند، گو اینكه فعالیت او تنها در زمینه گیاهشناسی دارویی بود. اگر چه اوریباسیوس در زمینه شناخت گیاهان دارویی گامهای موثری برداشت لیكن پلینی با نوشتن اثر چند جلدی خود با عنوان ” تاریخ طبیعی ” بیشترین سهم را در این زمینه داشت. وی دراین اثر، دانش و اندیشه علمی زمان خود را به دقت شرح داده است. حاصل كار او كه گردآوری نظریات و دیدگاههای حدود 400 محقق آن دوران بود، هم اكنون به عنوان یكی از كتب مرجع فارماكولوژی دنیای قدیم به شمار می رود.
    جالینوس( 201-131 م) چهره شناخته شده جامعه پزشكی است و یقیناً به عنوان پزشك بیش از دیوسكوریدس شهرت دارد . این طبیب كه از اهالی پرگاموس یونان بود ، داروها را بر اساس نوعی مقیاس حرارتی طبقه بندی عامل مناسبی برای شناسایی داروی مناسب برای هر بیماری ارائه داد. وی در زمینه های مختلف علم طب تالیفاتی دارد كه اهم آنها در 16 جلد گرد آوری شده است . دانشمند مزبور طی یادداشتهای خود از 473 داروی گیاهی یاد كرده است



  • نظرات() 

  • ارسال نظر

     رومی‌ها در حدود ۲۰۰۰ سال پیش این گیاه را پرورش می‌دادند و به‌عنوان سبزی در سالاد استفاده می‌كردند. آرتیشو در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمریكا كشت شد. اكنون كالیفرنیا و سواحل اقیانوس آرام مركز كشت آرتیشو می‌باشد. كلمه Artichoke از كلمه ایتالیائی Articicco مشتق شده كه به معنی میوه كاج می‌باشد و آرتیشو هم مانند میوه كاج است. آرتیشو برای رشد احتیاج به آب و باران فراوان دارد. 
    به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از رویترز ،  آرتیشو گیاهی است چند ساله درای ساقه‌ای راست كه ارتفاع آن به حدود یك متر می‌رسد. برگ‌های آن پهن و دراز مانند برگ‌های كاهو است كه به رنگ سبز تیره است. در انتهای ساقه میوه آن كه به شكل میوه كاج یا سیب فلس‌دار است مشاهده می‌شود‌. گلبرگ‌های آن ضخیم‌ و گوشتی بوده و انتهای گلبرگ‌ها ضخیم‌تر است كه مصرف خوراكی دارد‌.
    برای خرید آرتیشو دقت كنید كه برگ‌ها باز نشده و سفت‌ و سبز باشد‌. هنگامی‌كه برگ‌های آرتیشو قهوه‌ای است نشان دهنده كهنه بودن آن می‌باشد‌. فصل آرتیشو معمولاً ماه‌های فروردین و ادریبهشت (‌آپریل و می‌)است‌.

    تركیبات شیمیائی:
    برگ‌های خوردنی آرتیشو دارای اینولین‌، اینولاز و ماده‌ای تلخ به‌نام سینارین Cynarine می‌باشد‌.
    سینارین خاصیت زیادكننده ترشحات صفرا را دارد و علت صفرا برای آرتیشو داشتن این ماده است‌.

    در صد گرم آرتیشو پخته مواد زیر موجود است:
    انرژی ۱۴ كالری
    پروتئین ۱/۵ گرم
    آب ۸۶ گرم
    مواد چرب ۰/۱ گرم
    مواد نشاسته‌ای ۵ گرم
    كلسیم ۲۲ میلی گرم
    فسفر ۴۰ میلی گرم
    آهن ۰/۶ میلی گرم
    سدیم ۳۰ میلی گرم
    پتاسیم ۰ ۲۵ میلی گرم
    ویتامین آ ۴۰ واحد بین المللی
    ویتامین ب ۱ ۰/۰۴ میلی گرم
    ویتامین ب ۲ ۰/۰۲ میلی گرم
    ویتامین ب ۳ ۰/۶ میلی گرم
    ویتامین ث ۵/۲ میلی گرم

    خواص داروئی:
    آرتیشو از نظر طب قدیم ایران گرم و كمی خشك است‌. قسمت مورد استفاده آرتیشو برگ‌ها و قسمت وسط آن است كه به‌نام قلب آرتیشو معروق می‌باشد‌. آرتیشو‌:

    ۱) كبد را تمیز و اعمال كبد را تنظیم می‌كند‌.
    ۲) ترشح صفرا را افزایش می‌دهد.
    ۳) از جمع شدن چربی در كبد جلوگیری می‌كند و آنهائی كه كبد چرب دارند بهتر است از آرتیشو استفاده كنند.
    ۴) یرقان مزمن را درمان می‌كند‌.
    ۵) تقویت‌كننده بدن است‌.
    ۶) موجب دفع ادرار می‌شود‌.
    ۷) تب‌بر است‌.
    ۸) در درمان رماتیسم مؤثر است‌.
    ۹) یبوست های ناشی از عدم صفرا را درمان می كند.
    ۱۰) در درمان ورم روده موثر است .
    ۱۱) باعث دفع سنگهای كیسه صفرا می‌شود.
    ۱۲) نیروی جنسی را افزایش می‌دهد.
    ۱۳) كلیه و مثانه را گرم می‌كند.
    ۱۴) گاز و نفخ معده و روده را از بین می‌برد.
    ۱۵) باعث هضم غذا می‌شود.
    ۱۶) بیماری‌های كبدی را درمان می‌كند.
    ۱۷) كلسترول خون را پائین می‌آورد.
    ۱۸) داروی لاغری است و كسانی‌كه می‌خواهند وزن كم كنند و لاغر شوند می‌توانند هر روز آرتیشو بخورند.
    ۱۹) سرگیجه را برطرف می‌كند.
    ۲۰) آنهائی‌كه گوششان زنگ می‌زند اگر آرتیشو را بخورند آنرا برطرف می‌كند.
    ۲۱) مبتلایان به بیماری قند می‌توانند با خوردن آرتیشو قند خود را تنظیم كنند.
    ۲۲) در درمان میگرن موثر است‌.
    ۲۳) در برطرف كردن بیماری آسم اثر مفید دارد‌.
    ۲۴) نقرس را برطرف می‌كند‌.
    ۲۵) آرتیشو رگ‌ها را تمیز كرده و تصلب شرائین را درمان می‌كند‌.
    ۲۶) در برطرف كردن اگزمت مؤثر است‌.
    ۲۷) در درمان اكثر بیماری‌های پوستی اثر مفید دارد.
    ۲۸) سموم بدن را دفع می‌كند.
    ۲۹) زخم‌های ریه و روده را درمان می‌كند.
    ۳۰) برای جلوگیری از ریزش مو ار برگ‌های آرتیشو پماد تهیه كرده و به سر بمالید.
    ۳۱) برای برطرف كردن بوی بد زیر بغل عصاره برگ آرتیشو را به زیر بغل بمالید.
    ۳۲) عصاره آرتیشو را اگر به بدن بمالید خارش را برطرف می‌كند.
    ۳۳) برای رفع آب آوردن بدن از جوشانده آرتیشو به مقدار سه فنجان در روز استفاده كنید.

    مضرات:
    آرتیشو چون گرم است ممكن است در بعضی از اشخاص تولید سودا كند لذا بهتر است با سركه خورده شود ضمناً طعم آرتیشو را دوست ندارند. اینگونه اشخاص اگر بخواهند از مزایای آرتیشو استفاده كننده تنطور قرص یا كپسول آرتیشو مصرف نمایند.



  • نظرات() 
  • آویشن باغی ، یک گیاه دارویی با خواص زیاد


    ارسال نظر

    آویشن باغی یکی از قدیمی‌ترین گیاهان دارویی و ادویه‌‌ای است. تیموس (Thymus) کلمه‌ای یونانی و به معنای شجاع است. مردم یونان باستان این گیاه را نماد شجاعت میدانسته‌اند. از آویشن باغی در اکثر فارماکوپه‌های (دارونامه‌ها) معتبر به عنوان یک گیاه دارویی نام برده شده و خواص درمانی آن بر شمرده شده است.

    به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  آویشن (Thymus vulgaris L. ) گیاهی است از تیره نعناعیان (Lamiaceae ) که ساختار بوته ای دارد و دارای ساقه مستقیم و علفی یا چوبی و پرشاخه به ارتفاع 10 تا 30 سانتی متر و در بعضی موارد تا 45 سانتی متر است. ساقه های منشعب این گیاه پوشیده از کرک های سفید رنگ می باشد.

    برگ های آن معطر، تا حدودی همیشه سبز، متقابل، تقریباً بدون دمبرگ یا دارای دمبرگ بسیار کوتاه  می باشد. برگ ها خاکستری روشن، بیضوی- نیزه ای تا حالت کشیده یا لوزی شکل با طول 5 تا 15 میلی متر که عموماً کنار برگ ها برگشته می باشد. سطح تحتانی برگ ها از گردی به رنگ متمایل به سفید یا نمد مانند پوشیده شده که دارای غده های فراوان اسانس می باشد که به علت وجود چنین غده هایی، معمولاً گل ها به رنگ ارغوانی کم رنگ تا سفید به شکل لوله ای، دو لبه، صمغی و به طول 5 میلی متر دیده مـی شود.

    کاسبرگ ها کرکدار و غده مـانند و دارای براکتـه های شبیه برگ می باشند. در شاخه های فرعی، گل ها به صورت دسته های جانبی و مارپیچی دیده شده و یا به صورت سرگل انتهایی بیضوی یا کروی شکل قرار می گیرند. همچنین کاسه گل به صورت زنگوله ای شکل با لبه دندانه ای کوتاه و صاف است.

    حالات غیرطبیعی این گیاه آن است که بعضی از پایه های آن، گل های فاقد پرچم دارند و در برخی دیگر، پرچم ها زودتر از مادگی رشد می کنند.

    میوه از چهار فندقه کوچک تشکیل شده که در لوله کاسه گل محصور شده است. بذر آویشن گرد و ریز که هر 000/170 بذر آن یک اونس ( 3/28 گرم ) وزن  داشته و بذر آن برای سه سال زنده باقی می مانند.

    اکولوژی:

    مطالعات اکولوژی و آماری که روی آویشن ( Thyms vulgaris ) انجام شده نشان داده که پراکنش جغرافیای آن مطابق شکل شماره 1 است.

    در مناطق گرم با ارتفاع کم و در اقلیم های مدیترانه ای خشک، جمعیت های تشکیل شده از گیاهان فنولیک ( تیمول و کارواکرول ) از همه غالب تر بودند. با فاصله بیشتر از نواحی ساحلی مدیترانه ای و حرکت به طرف مناطق مرطوب تر، گیاهانی که کمتر فنولیک بودند پدید می آمدند و جای خود را به تدریج به شیمیوتیپ های حاوی ترپن های غیرفنولیک حلقوی ( 4- توجانول و آلفا- توپنیئول ) و مونوترپن های غیر حلقوی ( لینالول یا استورادیکلی، ژرانیول ) می دادند. در اسپانیا شیمیوتیپ دیگری یافت شده که ترکیب دو حلقه ای 1 و 8- سینئول به عنوان ترکیب اصلی آن شناسایی و بومی آنجا نیز می باشد.

    آویشن گیاهی است که به طور طبیعی در شرایط مزرعه ای در نواحی نیمه خشک تا معتدل گرم در دماهای بالا و تشعشع شدید آفتاب رشد می کند. آویشن در مراحل اولیه دارای رشد خیلی کند بوده و در مراحل بعدی نمود- مخصوصاً 60 روز بعد- یک افزایش سریع در تجمع ماده خشک ( 4 تا 6 برابر تحت نور اضافی و 5/2 تا 5 برابر تحت نور طبیعی ) نسبت به گیاهان 40 روزه دارد.

    میزان آب خاک و رژیم های نوری به طور معنی داری رشد کلنی های آویشن ( وزن خشک ریشه و اندام هوایی ) را تغییر می دهند و بین شرایط نوری و میزان رطوبت خاک اثر متقابل مشاهده شده و تأثیر افزایش رطوبت خاک اثر متقابل مشاهده شده و تأثیر افزایش رطوبت خاک در شرایط نور طبیعی به اندازه نور اضافی قابل توجه نبوده است و افزایش رطوبت خاک در شرایط نور اضافی دارد. به هر حال در شرایط نور اضافی و رطوبت خاک 70 درصد، بالاترین میزان فتوسنتز و اسانس نیز در شرایط نور طبیعی و 50 درصد رطوبت خاک ذکر گردیده است. البته منظور از نور اضافی یعنی جریان فتوسنتزی 200 میکرومول بر متر مربع در ثانیه است که به وسیله لامپ های ( HPS High Pressure Sodium ) به همراه نور طبیعی ایجاد می گردد.

    در تحقیقی برای بررسی سطوح نوری بر روی میزان اسانس، گیاه آویشن تحت شدت های مختلف نوری ( سایه، ابری، 15، 27، 45، 100 درصد نور کامل ) قرار داده شدند و مشخص شد که بیشترین غلظت اسانس و میزان تیمول و Myrcene موجود در اسانس در نور کامل خورشید به دست می آید. طول برگ و تراکم Peltate hair با کاهش سطوح نوری کاهش می یابد.

    خاک مزرعه آویشن بایستی به خوبی زهکشی شده و PH آن حداقل 6 باشد و در صورت نیاز بایستی با استفاده از آهک اصلاح شود. اگرچه آویشن در شرایط خیلی خشک و بدون بارندگی رشد می کند ولی عملکرد آن کاهش می یابد و اساساً آبیاری، عملکرد را افزایش می دهد.

    ● خصوصیات گیاه شناسی
    آویشن باغی گیاهی خشبی، چند ساله و متعلق به خانواده نعناع (Lamiaceae)میباشد. منشأ این گیاه نواحی مدیترانه گزارش شده است. ارتفاع این گیاه متفاوت و بین ۲۰ تا۵۰ سانتی‌متر است.برگها کوچک، متقابل و کم و بیش نیزه‌ای شکل بوده و پوشیده از کرکهای خاکستری رنگ است. گلها کوچک، سفید، ارغوانی یا صورتی است که در قسمت فوقانی ساقه‌هایی که از بغل برگها خارج میشوند روی چرخه‌هایی به صورت مجتمع پدیدارمیشوند.
    میوه دراین گیاه فندقه به رنگ قهوه‌ای تیره بوده و طول آن یک میلی‌متر است. داخل میوه‌ ۴ دانه به رنگ قهوه‌ای تیره وجود دارد. وزن هزار دانه ۲۵/۰ تا ۲۸/۰ گرم است.
    ● مواد مؤثره
    پیکر رویشی آویشن باغی حاوی مواد مؤثره واز نوع اسانس میباشد. اسانس این گیاه زرد رنگ بوده و مقدار آن بین ۱ تا ۲ درصد متغیر است. مهمترین اجزاء تشکیل دهنده اسانس را تیمول، کارواکرول و پاراسیمول تشکیل میدهد. پیکررویشی همچنین حاوی تانن، فلاونوئید، ساپونین و نیزمواد تلخ میباشد.
    ● اثر درمانی
    مواد مؤثره آویشن باغی خلط آور بوده و برای معالجه سرفه مورد استفاده قرار میگیرد. از تنتور و عصاره‌های الکلی پیکررویشی این گیاه برای معالجه سرفه، گلودرد، برونشیت و آسم استفاده فراوان میشود.
    ● سایر کاربردها
    مواد مؤثره آویشن باغی درصنایع غذایی به مقادیر فراوان کاربرد دارد. از تیمول و کارواکرول آن بعنوان نگهدارنده مواد غذایی درصنایع غذایی استفاده میشود. اسانس آویشن باغی همچنین خاصیت شدید ضد باکتریایی و ضد قارچی دارد.
    از مواد مؤثره این گیاه در صنایع آرایشی و بهداشتی و در تهیه کرم‌ها، عطرها، لوسیونها، دهانشویه‌ها و پماد استفاده میشود. مواد مؤثره آویشن باغی نیز از ترکیبات ضد ریزش مو در عصاره‌های گیاهی مورد استفاده در شامپو میباشد. از اسانس این گیاه به عنوان آروماتراپی (درمان با مواد معطر) استفاده شده و درخمیر دندان نیز به عنوان یک ماده ضد باکتری مورد استفاده قرار میگیرد.
    ‌● فرآورده‌ها
    از این گیاه داروهایی به شکل شربت، قرص مکیدنی، بخور، قرص، اسانس و همچنین ترکیبات آروماتراپی تهیه میشود. از عصاره‌های آبی، آبی – الکلی و پروپیلن گلایکولی آویشن باغی نیز در تهیه شامپو،‌کرم، پماد و دیگر فرآورده‌های استفاده فراوان میشود.



  • نظرات() 
  • همایش کشوری مراقبت و درمان بیماران با طب مکمل و جایگزین از تاریخ 28 مهر الی 30 مهر 1389 برگزار می شود

    همایش کشوری مراقبت و درمان بیماران با طب مکمل و جایگزین ( Patients Care & Treatment by  Complementary & Alternative Medicine ) از تاریخ 28 مهر الی 30 مهر 1389 در دانشگاه علوم پزشكی اصفهان برگزار می شود .

     

     

    به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از سایت این همایش ،  هدف این همایش معرفی روش ها با مستندات علمی آنها، ارائه پژوهشهای علمی مربوط به موفقیت روش های طب سنتی، مکمل و جایگزین در پیشگیری، درمان، مراقبت های پرستاری، بازتوانی بیماران و بحث و تبادل نظر متخصصین و دست اندرکاران درباره جایگاه و نحوه ارتقاء آنها می باشد.

    محورهای همایش:
    1- استفاده همزمان طب مکمل و جایگزین با طب رایج در مراقبت و درمان بیماران
    2- مبانی فلسفی روش های مکمل و جایگزین
    3- طب مکمل و خلاقیت در مراقبت و درمان بیماران
    4- یدمیولوژی طب مکمل و جایگزین در ایران
    5- مراقبت و درمان با روش های طب سنتی ایرانی
    6-اصول مراقبت بیماران و اجتناب از عوارض و خطاهای پزشکی در به کار بردن طب مکمل و جایگزین
    7-شواهد علمی در باره کاربردهای درمان معنوی و دعا، ماساژ درمانی، هومیوپاتی، طب سوزنی، گیاهان داروئی، یوگا، فرادرمانی، تن آرامی، رفلکسولوژی حجامت، آیورودا، زایمان بدون درد،
    زالو درمانی، زنبور درمانی، بادکش، کایروپراکتیس، موسیقی درمانی، هنر درمانی، تفریح درمانی، هیپنوتراپی، انرژی درمانی، مغناطیس درمانی، درمان بیولوژیک، آب درمانی و …

    لطفاً برای ثبت نام و ارسال خلاصه مقاله به آدرس اینترنتی:  www.seminars.mui.ac.ir/CCAM  مراجعه كنید و پس از انتخاب گزینة ثبت نام در سمت راست صفحه، به صورت آنلاین در همایش ثبت نام فرمائید و شناسة كاربری و رمز عبور دریافت دارید.
    از شناسه كاربری و رمز عبور می توانید برای ورود مجدد به سیستم و تماس با دبیرخانه همایش استفاده كنید. ارسال خلاصه مقاله، پیگیری، آگاهی از پذیرش، شیوه، و زمان ارائه نیز با استفاده از شناسه كاربری و رمز عبور میسر است.
    پس از آنكه ثبت نام كردید، تاییدیة ثبت نام به طور خودكار به ایمیل شما ارسال خواهد شد. از این رو نوشتن نشانی دقیق، تلفن (ثابت و همراه) و آدرس ایمیل، ما را در برقراری ارتباط سریع و مؤثر با شما یاری خواهد كرد. بنابراین درخواست داریم در هنگام ثبت نام آنلاین فرم مربوطه را با دقت کافی تکمیل فرمائید.
    شما تا قبل از پایان فرصت ارسال خلاصه مقاله ها می‌توانید به سیستم وارد شوید و خلاصه مقاله خود را ویرایش كنید. لطفاً برای ثبت نام و ارسال خلاصه مقاله فقط از سایت همایش استفاده فرمائید. دبیر خانه همایش از پذیرش مقالات ارسالی از طریق دورنگار و پست معذور است. خلاصه مقاله شما در صورت پذیرش، بامسئولیت شما و بدون تغییر در كتاب خلاصه مقالات چاپ خواهد شد.
    ارائه مقالات در همایش به صورت سخنرانی یا پوستر خواهد بود. از نویسندگان که مقاله آنان برای سخنرانی پذیرفته می شود، تقاضا می شود اسلایدهای خود را تنها با استفاده از نرم افزار power point 2003 تهیه كنند. در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر لطفاً با دبیرخانه‌ی همایش82-7923081 0311 تماس حاصل فرمایید.



  • نظرات() 



  • http://www.up.lianportal.com/images/04734904814806328121.gif

    دانش آموخته تكنولوژی جراحی

    یاربخت تکنولوژیست


    آخرین پست ها


    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :

    اَبر برچسبها




    شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic